Köpeklerin soluk borularının iki yanında, “H” şeklinde yerleşmiş olarak bulunan tiroit bezleri iki farklı tiroit hormonunun salgılanmasından sorumludur ve bu hormonlar, vücudun metabolik hızını düzenleyen ana hormonlardır.

Bu bezlerin düzgün çalışmadığı durumlarda, hormon üretimi aksayarak köpeğin metabolik hızı yavaşlar ve birden fazla sistem bundan etkilenir. Tiroit hormonlarının yetersiz salgılanmasından dolayı oluşan hastalığa ise hipotiroidizm denir.

Nedenleri açısından ele alındığında; köpeklerde iki ana tiroit yetmezliği türü vardır; birincil (primer) ve ikincil (sekonder) hipotiroidizm. Ayrıca daha nadir görülen neoplastik ve konjenital hipotiroidizm formları, sıklıkla cinslere özgüdür. Kısaca;

1) Birincil (Primer) Hipotiroidizm

Direkt olarak tiroit bezlerinden kaynaklanan tiroit yetmezliği türüdür.

  • Köpeğin kendi bağışıklık sistemi, tiroit bezlerinde inflamasyona sebep olarak çalışmasını aksatabilir.
  • Herhangi bir inflamasyon belirtisi görülmeden, tiroit bezlerinde dejenerasyon oluşabilir.

Vak’aların %90’ında primer hipotiroidizm görülmüştür. Primer hipotiroidizm vak’alarının %95 civarı ise, 4-6 yaşları arasında görülmektedir.

2) İkincil (Sekonder) Hipotiroidizm

Arkasında başka bir etkenin sebep olduğu, ikincil hastalık olarak gelişen tiroit yetmezliği türüdür.

  • Beyinde tiroit bezlerinin faaliyetini sağlayan bölge hasar görebilir.
  • Radyasyon tedavisi sonucunda tiroit bezleri hasar görebilir.
  • Cerrahi yöntemlerle tiroit bezlerinin alınmış olmasından kaynaklanabilir.
  • Tiroit bezlerinin yavaşlamasına sebep olan ilaçların kullanımından kaynaklı oluşabilir.

3) Neoplastik Hipotiroidizm

Tiroit bezi tümörleri sebebiyle, tiroit bezinde yıkımlanma veya aşırı büyüme oluşabilir. Tiroit tümörleri yüksek oranla iyi huyludur. Hormon seviyesinin düşmesi için tümörler her iki tiroit bezi lobunu da tahrip etmelidir. Neyse ki bu kanser formu ender görülür fakat Beagle, Golden Retriever ve Boxer cinsi köpekler; bu tümörün oluşmasına eğilimli cinslerdir.

4) Konjenital Hipotiroidizm

Kalıtsaldır. Dev Schnauzer ve Alman kurtlarında görülür. Toy Fox Terrier cinsi de buna sebep olabilecek bir gene sahiptir.

Hipotiroidizm Semptomları

  • Deri anormallikleri (siyah lekeler veya kurumuş deri gibi)
  • Tüy dökülmesi veya zayıf, sağlıksız kürk
  • Uyuşukluk, aşırı uyuma
  • Kilo alma
  • Titreme, düşük soğuk toleransı
  • Yavaş kalp atışı
  • Kabızlık
  • Kısırlık

Hipotiroidizme Yatkın Köpek Türleri

Melez türler de dahil her köpekte birincil hipotiroidizm görülebilir fakat riske en açık cinsler şu şekilde sıralanabilir;

  1. Golden Retriever
  2. Labrador Retriever
  3. Dakhund
  4. Boxer
  5. İspanyol Cocker
  6. Greyhound
  7. İngiliz Bulldog
  8. Danua
  9. Doberman

Yukarıdakiler kadar olmasa da riski taşıyan köpek türleri ise;

  • Mastif
  • Amerikan Staffordshire Teriyeri
  • Rottweiler
  • Sibirya Kurdu
  • Border Collie
  • Maltiz
  • Weimaraner
  • Shar-Pei
  • Dalmaçyalı
  • Bernese Dağ Köpeği

Hipotiroidizm Teşhisi ve Tedavisi

Çoğu hipotiroidizm formu bir kan testi ile teşhis edilir. Numuneler kandaki tiroit hormon konsantrasyonları için alınır ve test edilir. Bir çok test mevcuttur ve sonuçları kesin olmayabilir. Bu gibi durumlarda veteriner hekiminiz daha isabetli bir teşhis elde edebilmek için birden fazla test uygulamak isteyebilir.

Birincil hipotiroidizm, günlük ilaç kullanımı ile başarılı bir şekilde tedavi edilebilmektedir. Hormon seviyelerini gözlemlemek için süregelen kan testleri yapılacaktır. Tedavi devam ederken, hormon dozajları değişebilir.

İkincil hipotiroidizm de günlük ilaç kullanımı ile tedavi edilmektedir fakat bununla birlikte, temelini oluşturan rahatsızlık ta tedavi edilir.

Levotiroksin (L-Tiroksin), tiroit hormon yenileme tedavisinin en yaygın formudur. Bu, sentetik olarak üretilen bir tiroit hormonudur (tiroksin) ve miksödem koma olarak bilinen ağır bir hipotiroidizm formunun tedavisinde kullanılır. Belirli birkaç tiroit tümörünün önlenmesi ve tedavisinde de etkilidir. Fakat unutulmamalıdır ki Levotiroksin, hipotirodizmi doğrudan tedavi etmez; hipotiroidizm yetmezliği sonucu üretimi aksayan hormonu yapay yolla vererek kontrol eder. Hormon yenileme terapisinin başlangıcından sonraki birkaç hafta içerisinde birçok köpek gelişme gösterecektir.

Esen kalın…