• Öncelikle şunu unutmayın; sırıtan bir köpek her zaman mutlu bir köpek olmayabilir!

Bu numara, köpeklerin vücut dilini tanımayla ilgili bir kısım bilgi edinmiş olmak gerektirir. İnsanların aksine, köpekler mutlu olduklarında gülümsemezler ki bu; numaranın, köpek dostunuza öğretmeniz için tuhaf bir numara olmasının nedenidir.

Köpeklerin vücut dilleriyle ilgili kapsamlı bilgiye bu linkteki yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Genellikle köpekler dişlerini şu iki durumdan birinde gösterirler:

  1. Size; itaatkar bir sırıtma gösteriyorsa
  2. Hırıldıyorsa

Köpekler; gergin olduklarında ve stresli bir durumda gerginliklerini düşürmek amacıyla itaatkar bir diş gösterme eylemi sergilerler. Bir nevi; şok vari bir durumda, refleksif olarak avuçlarınızı yanaklarınıza getirmeniz gibi düşünebilirsiniz. Bir hırıldama da köpeklere dişlerini göstertebilir fakat bu da, köpeğinize öğretmek isteyeceğiniz bir numara değildir zaten. Bu noktada köpeklerin vücut dilleriyle ilgili belirtmek istediğimiz birkaç spesifik noktadan bahsetmek istiyoruz.

Köpek Vücut Dili Mini-Dersi: Değişik Sırıtışlar Ve Anlamları

Bu numaraya geçmeden önce köpeklerin vücut dili ile ilgili bir kaç dip not düşelim. Öncelikle aşağıdaki resimler arasındaki farkları görüp görmediğinizi kontrol edin ve devam edelim. Bu resimlerden birisi korkmuş, itaatkar diş gösterme; birisi hırıltılı yani kızgın diş gösterme; birisi ise komut üzerine yapılan, mutlu bir gülümsemedir.

 

Soldan ilk resimdeki köpek korkmuş ve itaatkar bir sırıtma sergilemektedir. Oturmaktadır ve buna “yatışma sinyali” gözüyle bakılabilir. “Yatışma sinyali” kavramını köpeklerin kullandığı bir nevi gerginlik düşürme yöntemi olarak düşünebilirsiniz. Köpeğimizin kulakları arkaya yapışmıştır ve resmi çekene doğru eğilmemektedir. Yine de tüm köpekler bu sırıtma yöntemini kullanmazlar, bazıları gerginliği düşürmek için başka yollar tercih ederler.

 

İkinci resimdeki köpek eve giren yabancıya hırıldamaktadır. Kulakları arkaya yapışmamıştır (genellikle bir hamle yapmak üzere hırlayan köpeklerin kulakları ileri doğru kalkmış olur) ve resmi çekene gözlerini dikerek bakmaktadır. Köpek vücut ağırlığını öne doğru vererek gerilmiştir ve kuyruğunu orta yüksekliğe getirmiştir ki bu durum, köpeğin gerçekten ciddi olduğuna dair daha da fazla işaret anlamına gelmektedir. Bu manzarayla karşı karşıya kalmamayı umut edip devam ediyoruz.

Bu ikisini, köpeğinize eğlencelik numara olarak öğretmek istemezsiniz. Köpeğiniz bu durumlarda rahatsızdır ve ebeveyni olarak siz, onun rahat hissetmesinden sorumlusunuz. Hiçbir şey değilse de, bu; köpeğinizin ne zaman bir numara gösterdiği veya ne zaman cidden huzursuz olduğunu ayırt edemezsiniz. Hatta köpeğinize, istemeden; hırlamanın komik, gülünecek bir şey olduğunu bile öğretebilirsiniz.

 

Üçüncü resimdeki köpek ise komut üzerine sırıtma eylemi sergilemektedir. Evet, biraz komik görünüyor fakat bunun nedeni; sahibinin bu eğitimde, dişlerini göstermesi için köpeğinin bıyıklarını gıdıklama yöntemi kullandığı için. Nötr duran kulaklara ve rahat vücuda dikkat edin.

Eğitimimize özel vücut dili püf noktalarından bahsettikten sonra, yine eğitimimize özel bir takım eğitim temellerini ve hatırlamanız gereken önemli noktaları belirtmek isteriz.

Zamanlama önemlidir. Bir köpeğe gülümsemeyi öğretmek, herhangi bir davranışı öğretmeye benzer. Doğru zamanlama, her eğitimde fark yaratacak bir unsurdur.

  • Köpeğiniz; komutunuza uyduğu an, uygun şekilde ödüllendirilmelidir. Bir parça yiyecek veya “Aferin!” benzeri sözlü pozitif bir övgü ödül olarak kullanılabilir.
  • Bazı insanlar kliker (clicker) adı verilen, üzerindeki düğmeye basıldığında “klik” sesi çıkaran bir aygıt edinmeyi tercih ederler. Köpeğinizi ödüllendirmeden hemen önce düğmesine basarak; bu cihazı, pozitif geri bildirimle ilişkilendirmeyi köpeğinize öğretebilirsiniz.

 

Ödül ve rüşvet arasındaki ince çizgiye dikkat edin. Ödül olarak kullanılan yiyecekler köpeğiniz için etkili bir motivasyon olsa da, sıklıkla kullanıldığında köpeğinizde rüşvet algısı olarak oluşmaya başlar. Bu algı ise köpeğinizin sadece, ödül yemek ihtimalini gördüğünde bekledğiniz davranışı göstermesine neden olur.

  • Köpeğinize, ilişkilendirmek istediğiniz komutu verin. Bu, “Gülümse!” veya “Sırıt!” olabilir. 2-3 saniye kadar komuta uymasını bekleyin ve ödülünü sadece komuta uyması durumunda verin. Komutunuza uymadan, köpeğinize elinizde yemek olduğunu göstermeyin.
  • Yüksek enerjili köpekler, özellikle genç köpekler, sizinle eğitim seanslarında bulunmak istemeyebilir. Eğer ödülü; eğitim seansları başladığında köpeğinizi odadan odaya geçirmek için kullanıyorsanız, bunu yapmayı bırakın. Köpeğiniz bu şekilde, sadece konuya yemek dahil olduğunda düzgün davranması gerektiği algısını oluşturur.

 

İyi bir duruş ve vücut dili kullanın. Köpekler, vücut dilini kolaylıkla okuyabilirler. Eğitim seanslarınızda, köpek dostunuza otorite hissini elinizden geldiğince aksettirin.

  • Köpeğinize komut verirken mümkün olduğunca ayakta durmaya çalışın. Eğer oturursanız, köpeğiniz sizi sadece o pozisyonda iken dinlemeyi öğrenecektir. Bu da takdir edersiniz ki istediğimiz bir şey değil.
  • Ellerinizi ceplerinizde tutmayın. Bu durumda köpek dostunuz, elinizde onun için ödül olduğunu düşünecek ve sadece ödül ihtimali olduğunda talimatları dinlemesi gerektiği algısı oluşacaktır. Bu durum ek olarak dikkatini görevden dağıtabilir. Ellerinizi görünür tutun.
  • Elinizde ödül namına bir şey tutmayın. Köpeğiniz potansiyel ödül olasılığı haricinde de komutlarınızı dinlemeyi öğrenmeli.
  • Eğitim sırasında bulunduğunuz odayı veya ortamı mümkün olduğunca değiştirin. Aynı ortamda tekrarlayan eğitimde, köpek dostunuz, sadece içinde bulunduğu ortamda uygun davranışı göstermesi gerektiğini düşünebilir.

Köpek eğitiminin temelleri ile ilgili kapsamlı bilgiye bu linkteki yazımızdan ulaşabilirsiniz…

 

Böylelikle eğitimimize giriş yapmış olduk, eğitimimizin bahsedeceğimiz bir sonraki aşaması ise eğitimimizden asıl sonuç alacağımız kısım olacak; davranışı pekiştirme ve ödüllendirme.

Uygun hareketi gözlemleyin ve bunu bir komutla pekiştirin. Köpeğe dişlerini göstertmek, bir bakıma gülümsetmek zor eğitilebilen bir harekettir. Oturmak veya sallanma gibi eylemlerin aksine, köpeğin vücudunu kullanarak ne istediğiniz aktarmanın yolu yoktur. Eğer köpeğinize gülümsemeyi öğretmek istiyorsanız, öncelikle gülümsemesini gözlemlemeli ve her yakaladığınızda uygun şekilde ödüllendirmelisiniz.

  • Agresif tavırla olmadığı müddetçe, köpek dostunuz dişlerini gösterdiği an ödüllendirin.
  • Köpek dostunuza; karşılık vermesini istediğiniz komutu, her gülümsediğini gördüğünüzde kullanın. Mesela “sırıt” komutunu duyduğunda gülümsemesini istiyorsanız; köpeğiniz dişlerini her gösterdiğinde bu komutu tekrar edin ve ardından ödüllendirin.

 

Köpeğinize dişlerini göstertmenin alternatif yollarını bulun. Eğer köpeğinizin, belirli durumlarda dişlerini göstereceğini biliyorsanız, bu durumu davranışı pekiştirmek için kullanın.

  • Burada en direkt yöntem; köpek dostunuzun keyifli olduğu anlarda (örneğin oyun sonrası veya onu güzelce kaşıdığınızda) parmaklarınızla dudaklarını kaldırıp dişlerini ortaya çıkarmaktır. Diğer elinizde ödülünü tutmayı da unutmayın.
  • Köpek dostunuza dişlerini düzgün aralıklarla fırçalıyor iseniz köpeğiniz diş fırçasına, büyük olasılıkla dişlerini göstererek karşılık verecektir. Bu fırsatı, istediğiniz komuta yanıt vermesini öğretmede kullanabilirsiniz.
  • Köpekler için güvenli olan bir takım insan gıdaları; şaşkınlık veya tatsızlık bağlamında, köpeğinize dişlerini göstertebilir. Bu, genellikle acı veya ekşi gıdalarla gerçekleşir. Fakat bu noktada dikkatli olun! Üzüm ve domates gibi bazı meyve ve sebzeler köpekler için zehirleyici unsurlar içerir. Köpeğinize vereceğiniz gıdanın güvenli olduğundan emin olun.
  • Köpek dostunuz agresif tavırla dişlerini gösteriyorsa, sadece dişlerini göstermiş olduğu için ödül vererek agresifliği teşvik etmeyin. Bazı türlerin potansiyel düşmanlık eğilimi, ileride ciddi davranış bozukluklarına sebebiyet verebilir.

 

Komutunuz üzerine gülümsemeyi öğretmeye başlayın. Komut ve davranış arasında sağlam bir bağlantı kurulduğunda, uygun eğitim seanslarıyla bu bağlantıyı sağlamlaştırın.

    • Köpek dostunuza teşvik edici sözler söyleyin ve sözel ve fiziksel ödülleri komutunuza her uyduğunda aksatmadan sunun.
    • Köpek dostunuzun davranışta ustalaştığını görene kadar, komutunuzu takribi olarak günde 5-15 kez arası tekrar edin.
    • Eğitim süresince yeni hareketleri ve davranışları takip edin ve bu fırsatları köpek dostunuza yeni numaralar öğretmek için kullanın. Mesela; eğitim sırasında köpeğinizin patisini ileri uzattığını gördüğünüz an “pati ver”, “tokalaş” gibi istediğiniz bir komutu seslendirin ve ardından ödüllendirin. Bunu da uygun şekilde tekrar ederseniz köpek dostunuza yepyeni bir başka numara daha öğretebilirsiniz.

 

Son olarak eğitimi pozitif tutma adına hatırlatmak istediğimiz püf noktaları belirtip yazımızı bitirelim.

Stres veya agresiflik belirtilerine dikkat edin. Eğer köpek dostunuz eğitimde stres belirtileri gösteriyorsa durup yöntemlerinizi yeniden gözden geçirmeye ihtiyacınız olduğu anlamına gelir. Eğitiminizi pozitif ve bağlarınızı kuvvetlendiren bir tecrübe olarak tutmaya gayret edin.

  • Gözlere dikkatinizi verin. Köpekler stres altındayken gözlerini kısarlar ve eğer köpeğinizin gözleri olması gerektiğinden küçük görünüyorsa bir molaya ihtiyacınız olabilir. Eğer köpek dostunuz gözlerini dikerek size bakıyorsa veya sizin bakışınızdan doğrudan kaçınıyorsa stres altında demektir. Köpeğiniz bir çeşit patlama noktasına gelmeden eğitime ara verip köpeğinizin sakinleşmesini beklemenizi tavsiye ederiz.
  • Kapalı ağız, gerginlik ve stres emaresidir. Korkmuş bir köpek, ağzını sıkıca kapatır ve dilini hızlıca içeri ve dışarı sokarak dudaklarını yalayabilir. Dişlerini gösterme de büyük çoğunlukla bir stres işaretidir. Fakat öğretmek istediğimiz davranış bu olduğundan; hırıltı ve/veya ağız&burun bölgesi kırışıklığına eşlik etmediği müddetçe, stresi söz konusu yapmamaya çalışacağız.
  • Diklenmiş, öne bakan kulakların stres veya agresif belirtisi olma ihtimali yüksektir. Eğer kulaklar kafasına yatarak düzlendiyse bu, korkunun işaretidir. Bu ikisi de, eğitimin yolunda gitmediği ve köpek dostunuzun bir molaya ihtiyacı olduğunun göstergesidir.
  • Korktuklarında köpekler, küçük görünmek için ellerinden geleni yaparlar; kamburlaşıp, sırtlarını, kafalarını ve kuyruklarını alçaltabilirler. Hatta kuyruk bacaklar arasına girebilir bile. Eğer köpek dostunuz korku belirtisi gösterme adına bütün vücudunu kullanıyorsa, eğitimde yanlış bir şeyler yapıyorsunuz demektir.

 

Caydırıcı/itici tekniklerden sakının. Caydırıcı/itici teknikler özünde azarlama veya aksi takdirde köpeğinizi nefgatif davranışı için cezalandırma anlamına gelmektedir. Bu tarz tekniklerle eğitim alan köpekler, pozitif pekiştirme yöntemleriyle eğitilen köpeklere kıyasla 15 kat daha fazla stres gösterme eğiliminde olurlar.

  • Bu tarz teknikler; köpeği negatif davranış için azarlama ve bazen de şok tasması veya boğma zinciri tarzı, negatif davranıştan gözünü korkutma amaçlı kullanılan cihazlar içerirler. Bu tarz yöntemlere tabi tutulan köpekler, eğitim süreçlerinde daha sıklıkla stres belirtileri gösterir ve sahipleri ile arasında daha az sevgi içeren bir ilişkiye meylederler.
  • Molalar önemlidir. Eğer bir köpek dikkatini vermiyor veya stres belirtileri gösteriyorsa sadece basit bir mola verip iyi bir köpek olmaya ihtiyacı olabilir. Koşma, oynama, çiğneme gibi davranışlar tamamen yasaklanmamalıdır. Bu gibi durumlarda köpeği azarlama; köpeğinizi telaşlandırma ve ona sıkıntı vermekten başka bir işe yaramaz.
  • Beklemediğiniz davranışlarda, köpeğinizi domine etmeyi denemek yerine; sadece ödüllere erişimini kısıtlayın. Eğer köpek dostunuz ödüllerin varlığına aşırı heyecanlanıyorsa oturun ve ona ödülünü vermeden önce onun da sakince oturmasını bekleyin. Yaramazlık yapmanın ödülle sonuçlanmadığını kestirdiğinde saygılı davranışlarda bulunmayı da kendiliğinden öğrenecektir.

Pozitif köpek eğitimi ile ilgili kapsamlı bilgiye bu linkteki yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Yeteri kadar uzun oldu efendim. Esen kalın…